Frisgroen

IJS!

Door Ingeborg Swart op donderdag 26 januari 2017 18:14
  • ignore touch

    Dieren hebben hun eigen manier om met ijs om te gaan. © Pixabay.com

mail pinterest

Pasgeleden zat ik bij het Europees Kampioenschap Allround Schaatsen in Thialf, een geweldige belevenis. Waren sommigen van jullie er ook bij, of hebben jullie het misschien op televisie gevolgd? Die slotronde van Sven, fantastisch, wat kan hi

Excuses, ik dwaal af. Wat ik wilde zeggen is dat door te kijken naar mensen die over die spiegelgladde baan schaatsen, ik ging nadenken over hoe wilde dieren omgaan met ijs. Vooral voor dieren die in of om het water leven kan een dikke laag ijs een flink obstakel zijn, een levensbedreigend probleem misschien zelfs. Hoe lossen zij dat op?

Er zijn allerlei verschillende tactieken voor het overleven van een vorstperiode. Zo zijn er natuurlijk de dieren die in winterslaap gaan en daardoor niks merken van de weersomstandigheden. Maar voor andere dieren is het niet zo makkelijk. Toch weten ook zij op slimme manieren te overleven. Neem bijvoorbeeld de otter. In normale omstandigheden wandelt die regelmatig het water in en uit, met zijn nest op het droge en vissen als belangrijkste voedingsbron. Wanneer een periode met strenge vorst aanbreekt en het normale jachtgebied van de otter dichtvriest gaat hij op zoek naar andere plaatsen om in het water te duiken. Vaak verhuist hij dan naar plaatsen waar het water sneller stroomt, waardoor het bij kou langer open blijft. Om bij zo’n andere plaats te komen kan een otter wel vijftien kilometer per dag afleggen. Bij uiterste nood kunnen ze trouwens ook overgaan op het eten van amfibieën en muizen.

Een andere jager die afhankelijk is van open water is de ijsvogel. Die prachtige vogel leeft bijna alleen van vis en kan het met strenge vorst dus behoorlijk moeilijk krijgen. Om dat op te lossen verhuist ook hij naar een andere plek wanneer het water bij zijn vaste woongebied dichtvriest. Dat is een echte noodmaatregel, want normaal zijn ijsvogels echte standvogels en verhuizen ze liever niet. Een uitzondering daarop zijn ijsvogels die boven de 40e breedtegraad leven, zoals in Finland en Rusland, zij verhuizen wel elk jaar naar zuidelijker streken omdat het water in die gebieden altijd dichtvriest in de winter.

Ook onder water hebben dieren slimme manieren gevonden om te overleven bij vorst. Zo blijven ze in eerste instantie ver weg bij het laagje ijs op het oppervlak, omdat dat vaak een stuk kouder is dan het water er onder. Blijft het vriezen, dan verkassen vissen naar grotere stukken water waar het nog wel open is.

Andere dieren, zoals insecten, bereiden zich op tal van manieren voor om bevriezing te overleven. Zo kunnen ze bijvoorbeeld stoffen aanmaken waardoor hun lichaamstemperatuur kan zakken naar vijf of tien graden onder nul, terwijl ze gewoon blijven leven. Ook kunnen ze hun maag en darmen helemaal legen om te voorkomen dat de inhoud daarvan bevriest en de ijskristallen van binnenuit verwondingen veroorzaken. En wanneer echt het hele stuk water bevriest, dan graven veel beestjes zich in in de bodem. Daar kunnen sommige soorten tot wel vijf maanden overleven bij -4 graden!

Fantastisch toch? Daar kunnen wij met onze gewatteerde jassen en dikke handschoenen niet tegenop. Al moet ik zeggen, een paar maand ingevroren zitten, dat lijkt me toch echt geen pretje…
 

LAAT EEN BERICHT ACHTER

U moet zijn ingelogd om een bericht te kunnen plaatsen. Log in of registreer je om een reactie te kunnen plaatsen.