Plaat voor je kop

Plaat voor je kop 153: The Beatles – 'De witte dubbel'

Door Wouter Bessels op zaterdag 3 februari 2018 13:00
  • ignore touch

    The Beatles - The Beatles ('The white album'). © Universal Music

  • ignore touch

    The Beatles - The Beatles ('The white album'). © Universal Music

  • ignore touch

    The Beatles - The Beatles ('The white album'). © Universal Music

mail pinterest

Échte goede dubbelalbums vormen in de popgeschiedenis een unicum. Sowieso zijn ze verbonden aan het vinyltijdperk, dat in de jaren zestig zijn oorsprong heeft. ‘Blonde on Blonde’ van Bob Dylan en ‘Freak Out’ van Frank Zappa waren de eerste.

Beide dubbelaars bevatten toevalligerwijs op de eerste drie kanten een verzameling liedjes, terwijl de vierde en afsluitende kant afwijkend in elkaar steekt. Dylan sloot zijn eerste dubbelalbum af met het kantvullende ‘Sad eyed lady of the lowlands’ van ruim 11 minuten, terwijl Zappa zijn debuut afsloot met een ambitieuze suite en daarmee een voorschotje nam op latere albums als ‘Lumpy Gravy’ en ‘Uncle Meat’.

'Revolver'

In dat bewuste jaar brachten The Beatles ‘Revolver’ uit, een plaat die tot hun meest belangrijke wordt gerekend en nog steeds geldt als een grote invloed op de Engelse (gitaar)indiepop. De groep bracht op die plaat niet slechts een handjevol sterke songs bijeen, maar durfde flink te experimenteren met arrangementen - van een hoorn in ‘For no one’ tot geluidseffecten in ‘Tomorrow never knows’. Met ‘Revolver’ werd popmuziek naar een hoger plan getild. Een ontwikkeling die in 1967 werd doorgezet op het veelbesproken, maar ook tijdgebonden ‘Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band’.

India

En toen begon voor The Beatles het jaar 1968. De groep had behoefte aan een nieuwe kapitein, een goed klankbord, een duidelijke koers. Manager Brian Epstein was overleden. De film ‘Magical mystery tour’ was hopeloos geflopt. De druk om een succesvolle opvolger voor ‘Sgt. Pepper’ af te leveren was immens. Paul McCartney en John Lennon vonden elkaar nog steeds in de vooruitstrevende ideeën over nieuwe muziek, maar wisten dat ook George Harrison zich meer op dat gebied begon te profileren. Ook Ringo Starr had zijn eerste zelfgschreven nummer in de pen ('Don't pass me by'). Tijdens een bezoek aan de Maharishi Mahesh Yogi - een pionier binnen de transcedente meditatie - in India begonnen John, Paul en George te schrijven en hun ideeën aan elkaar voor te spelen. Bij terugkomst werden de songs als demo's opgenomen in Kinfauns, het huis van Harrison in Esher. Akoestisch, zonder teveel opsmuk. Dat was een prima uitgangspunt.

Eenvoud

Na het overweldigende ‘Sgt. Pepper’ en de tv-film ‘Magical mystery tour’ wilde de groep terug naar de eenvoud. Die eenvoud vond zich al snel in hoe de groep vervolgens ging opnemen. In de vertrouwde Abbey Road studio - veelal in meerdere studio’s (en soms ook in de Trident studio in Londen) - apart van elkaar. Vooral McCartney benutte zijn talenten volledig en speelde, inclusief de drums, vaak alles in. Producer George Martin kon met die werkwijze slecht overweg. Hij wilde juist de eenheid binnen de groep bewaren. Het nieuwe materiaal ging alle kanten op. Martin koos voor zichzelf, ging 'op vakantie' en gaf zijn werk uit handen aan de jonge producer Chris Thomas. Die nam de, eveneens jonge, technicus Ken Scott in de armen, toen ook vaste Beatles-technicus Geoff Emerick de handdoek in de ring gooide. Ook hij kon niet omgaan met de individuele werkwijze.

Was de single ‘Lady Madonna’ begin 1968 al een indicatie welke richting The Beatles op wilden, met ‘Hey Jude’ werd in de zomer van dat jaar die ‘back to basic’-koers verder gevolgd. Neem een sterk liedje als basis en voeg alleen datgene toe wat écht nodig is. Zo ontstond tussen mei en oktober 1968 het dubbelalbum ‘The Beatles’, oftewel ‘The white album’ (‘De witte dubbel’). Op die plaat stonden beide genoemde singles niet, maar wel dertig composities die ook de eenvoud als basis hebben.

Gelijk al op de eerste plaatkant schiet het alle kanten op. Een sterke ‘Lady Madonna’-achtige opener van McCartney (‘Back in the USSR’), waarna met ‘Dear Prudence’ van Lennon de muzikale deuren wagenwijd opengaan. Vervolgens wat opvullers, totdat Harrison met ‘While my guitar gently weeps’ keihard van zich laat horen en zelfs Eric Clapton de gitaar liet inspelen. Clapton, op dat moment nog lid van Cream, werd dat contractueel verboden, maar deed het toch en mocht dus niet op de hoes worden vermeld.

Hardrock

Zo gaat ‘The white album’ in ruim anderhalf uur door. Geen één liedje klinkt hetzelfde en de variatie is groot. Vooral op de derde en vierde kant. Het serene ‘Mother nature’s son’ wordt amper vijf minuten later gevolgd door ‘Helter skelter’ - hardrock in zijn meest pure en essentiële vorm. Draaien we de plaat om, dan valt ‘Honey pie’ op, de ‘When I’m 64’ van de witte dubbel, gevolgd door de sterke poprock van Harrisons ‘Savoy truffle’. ‘Cry baby cry’ is het liedje van Lennon met een kenmerkende onderhuidse spanning die ook andere liedjes op de dubbelaar van hem kenmerken (‘Happiness is a warm gun’, ‘I’m so tired’, 'Yer Blues').

Elektronische muziek

Dan volgt ‘Revolution 9’. Was het tot op heden onuitgebrachte ‘Carnival of light’ van Paul McCartney al een broeinest van geluidsexperimenten, met deze acht minuten durende collage slaat Lennon keihard terug en vindt in zijn nieuwe liefde Yoko Ono een prima kompaan. Inspiratie daarvoor halen ze uit het werk van Karl-Heinz Stockhausen en Steve Reich. Ook Harrison draagt ideeën aan - hij zou een jaar later met ‘Electronic Sounds’ pas écht de elektronische muziek verkennen zoals geen enkele andere Beatle ooit zou doen.

Het effect van ‘Revolution 9’ werkt vervreemdend, maar is tegelijkertijd zeer baanbrekend voor pop- en rockmuziek in die tijd. Af en toe sijpelde dat knip- en plakwerk al op de Beatles-albums door (‘Tomorrow never knows’, ‘Being for the benefit of Mr. Kite’), maar acht minuten lang zien veel luisteraars teveel van het goede. Waarna het afsluitende ‘Good night’, geschreven door John en gezongen door Ringo, bijna een stille dood sterft.

Apple

De eenvoud, de experimenten, de vier afzonderlijke leden. ‘The white album’ staat er bol van. Bij elk liedje kan je raden wie het heeft geschreven en hoe zij elkaar bij de afronding hebben geholpen. Zo kleurrijk is de muziek, zo somber is de hoes. Het ontwerp van Richard Hamilton is volledig wit, ieder exemplaar is genummerd. In de hoes steken de platen - op het brandnieuwe Apple label -, een poster met foto’s en songteksten en vier foto’s van de leden. Zó afzonderlijk dus. De wisselende kwaliteit doet niets af aan de status van het album. De verkopen zijn goed en de kritieken eveneens, zodat The Beatles 1969 ambitieus starten met het ‘Get Back’-project. De eenvoud ontmoet daarin de scheiding. De groep repeteert in de filmstudio van Twickenham nieuw materiaal, maar de camera's registreren tussen de regels door hoe de groep uit elkaar begint te vallen. Gelukkig wordt in dat laatste jaar van hun bestaan met ‘Abbey Road’ nog een dikke punt gezet. Zo wordt de eenvoud van ‘The white album’ toch nog herenigd met de ambitieuze vorm van ‘Sgt. Pepper’.

The Analogues

In het jaar dat ‘The white album’ zijn 50e verjaardag viert, voert The Analogues de plaat integraal in de theaters uit. Een ware tour de force, net als het oorspronkelijke album, die van harte aanbevolen is.

En zullen The Beatles - bij monde van Apple en Giles Martin, de wonderzoon van wijlen George Martin - nog stilstaan bij dit gouden jubileum? Een soortgelijke box uitbrengen zoals vorig jaar ter gelegenheid van ‘Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band’? Daar leent het ontstaan van de witte dubbelaar zich uitstekend voor.
Open de archieven en kom maar op!

REACTIES (1) Plaats een reactiereacties
profielfoto
18 Mei 2018 07:45
Josef Lewis
Goedendag, ik ben Josef Lewis. Een gerenommeerde, legitieme en geaccrediteerde geldschieter. We geven allerlei soorten leningen uit op een zeer snelle en gemakkelijke manier, persoonlijke lening, autolening, woninglening, studielening, bedrijfslening, uitgevaardigde lening, consolidatie van schulden. enz

Word vandaag goedgekeurd voor een zakelijke of persoonlijke lening en krijg geld binnen dezelfde week na aanmelding. Deze persoonlijke leningen kunnen worden goedgekeurd ongeacht uw kredietwaardigheid en er zijn veel tevreden klanten die deze claim ondersteunen. Maar je krijgt niet alleen de persoonlijke lening die je nodig hebt; je krijgt de goedkoopste. Dit is onze belofte: wij garanderen het laagste tarief voor alle leningen met gratis onderpanduitkeringen.

We streven ernaar een positieve blijvende indruk achter te laten door de verwachtingen van mijn klanten te overtreffen bij alles wat ik doe. Ons doel is om u met waardigheid en respect te behandelen en tegelijkertijd de beste service te bieden. Geen sociale zekerheid Nummer vereist en geen kredietcontrole vereist, 100% gegarandeerd. Vriendelijk reageren onmiddellijk met behulp van de onderstaande gegevens indien geïnteresseerd in een lening en wees vrij van oplichting ..

E-mail: progresiveloan@yahoo.com
Oproep / sms +1 (603) 786-7565 Bedankt
LAAT EEN BERICHT ACHTER

U moet zijn ingelogd om een bericht te kunnen plaatsen. Log in of registreer je om een reactie te kunnen plaatsen.